گزارش‌ها

آنچه درباره اقتصاد، بانکداری و پرداخت کشورهای منطقه منا باید بدانیم: کشور عراق

در مسیر تحول بانکداری سنتی و حرکت به سوی بانکداری مدرن، توسعه سیستم‌های پرداخت مهمترین گام محسوب می شود و بانک مرکزی عراق اقدامات جدی برای الکترونیکی کردن سیستم‌های پرداخت در هر دو بخش دولتی و خصوصی انجام می‌دهد، اما در حال حاضر عملیاتی شدن شبکه ملی پرداخت الکترونیک برای پردازش پرداخت‌های خرد و ایجاد شبکه پایانه‌های فروش و پرداخت کارتی در این کشور به شکل کاملا محدود و ضعیفی انجام شده است.

ویژگی‌های جغرافیای سیاسی عراق موجب تقسیم آن کشور به مناطق شمال، مرکز و جنوب گردیده است که هر کدام مسائل خود را داراست. چالش‌های درون جامعه عراق عبارتند از:

1)چالش قومی بین اعراب و کردها

2)چالش مذهبی بین شیعیان و اهل سنت

3)چالش سیاسی بین موافقان و مخالفان حکومت

4)چالش بین طرفداران و مخالفان آمریکا

5)چالش بین سکولارها و اسلام گراها

عراق پساداعش همانطور که به لحاظ امنیتی وسیاسی با سال‌های قبل از آن قابل مقایسه نیست، در عرصه فنی، فرهنگی، تجاری و اقتصادی و الگوی مصرف نیز با آن عراق سابق کاملا متفاوت است. اما بهرحال، مسایل سیاسی و ناامنی، غیر قابل دسترس بودن و  ناکارآمدی خدمات از یک سو و چالشهای  فوق الذکر و بی‌اعتمادی عراقی‌ها از سوی دیگر از عواملی است که باعث شده مسیر تحول بانکداری به کندی طی شود.

کلیات اقتصاد کشور عراق

اقتصاد عراق وابستگی زیادی به نفت دارد و حدود 90% درآمدهای این کشور از طریق فروش نفت بدست می‌آید. تولید ناخالص داخلی عراق حدود 235 میلیارد دلار است. سهم بخش‌های غیر نفتی از تولید ناخالص داخلی عراق در سال 2016 مطابق شکل شماره 1 است. سیستم بانکی عراق حدود 2% از تولید ناخالص غیر نفتی عراق را در سال 2016 داشته است (یونسکو، 2018).

 

شکل شماره 1: سهم بخش‌های غیرنفتی از تولید ناخالص داخلی عراق (یونسکو، 2018)

بانکداری در اقلیم کردستان، بر خلاف سایر ارکان حکومت از بانک مرکزی عراق تبعیت می‌کند. کلیه بانک‌ها و شرکت‌های پروسسور از بانک مرکزی عراق مجوز فعالیت دریافت نموده اند و در کردستان و سایر مناطق عراق فعالیت می‌نمایند. در حال حاضر 81 بانک در عراق و اقلیم کردستان فعالیت می‌نمایند که نوع فعالیت آنها متفاوت بوده و تعداد هر کدام مطابق شکل شماره 2 است:

شکل شماره 2:  تعداد و دسته‌بندی بانک‌های موجود در عراق

جهت شناسایی پتانسیل‌های بازار بانکداری عراق و اقلیم کردستان، اسامی دقیق این بانک‌ها به همراه طبقه‌بندی آنها در جدول شماره 1 ارائه شده است:

No

Bank nameType

01

Rafidain Bank

Government Banks

02

AL-Rasheed Bank

03

Industrial Bank

04

Agricultural Cooperation Bank

05

Real estate bank

06

Trade Bank of Iraq

07

AlNahrain Islami

Governmental Islamic Bank

08

Elaf Islamic BankLocal Islamic Banks

09

Iraqi Islamic

10

Kurdistan International Islamic Bank for Investment and Development

11

National Islamic

12

Dijlah and Furat Bank for Development & Investment

13

Islamic Regional Cooperation Bank

14

AL Bilad Islamic Bank

15

Cihan Bank Islamic Investment and Finance p.s.c

16

Abu Dhabi Islamic Bank

17

Albaraka Turki Bank

18

Al Mustashar Islamic Bank For Investment and Finance

19

World Islamic bank

Islamic Private Banks

20

Al-Janoob Islamic

21

Alrawahel Islamic

22

under guardianship

23

Alarabiya Islamic

24

Iraq Noor Islamic

25

Zain Iraq Islamic

26

International Islamic

27

Al Qabith Islamic Bank

28

for Finance and Investmen

29

Al-Anssari Islamic Bank for Investment and Finance

30

Al Thiqa Islamic

31

Al – Rajeh Islamic Investment & Finance Bank

32

Al Qurtas Islamic Investment & Finance Bank

33

Bank of Asia Turkey (filtering)

34

Asia Iraq Islamic bank

35

Al-Mashreq Al-Arabi Islamic

36

Al Taif  Islamic Investment & Finance Bank

37

Baghdad Bank

Local Commercial Banks

38

Commercial Bank

39

Iraqi Middle-East Bank of Investment

40

Investment Bank of Iraq

41

Basrah International Bank for Investment

42

United Bank for Investment

43

National Bank of Iraq

44

Credit Bank of Iraq

45

Dar-Alssalaam Investment Bank

46

Babylon Bank

47

Economy Bank for  Investment & Finance

48

Somer Commercial Bank

49

Gulf Commercial Bank

50

Al-Warka Bank for Investment & Finance

51

Mosul Bank for Development & Investment

52

North Bank for Finance and Investment

53

Union Bank of Iraq

54

Ashur International Bank for Investment

55

Al-Mansour Bank for Investment

56

Iraq Trans Bank

57

Region Trade Bank for Investment and finance (formerly Emerald)

58

Al- Huda Bank

59

Erbil Bank

60

International Development Bank for Investment and Finance

61

Turkish Ziraat BankBranches of foreign commercial banks

62

Byblos Bank
63

Intercontinental Lebanon

64

Bank of Beirut and the Arabic Countries

65

Vakif Bank
66

Turkiye İş Bankasi

67

Credit Libanais

68

Med Bank

69

Banque Libano Francaise

70

Standard Chartered Bank

71

Bank of the Middle East and Africa (MEAB)

72

Fransbank

73

Banque du Liban et D’Outre Mer

74

Banque du Liban et D’Outre Mer (Blom Bank)

75

Bank Audi

76

Bank Melli Iran

77

Parsian Bank
78

CitiBank N.A

79

Bemo Lebanon
80

American Bulgarian

81

Karavrin

جدول شماره 1: اسامی و دسته‌بندی بانک‌های موجود در عراق

علیرغم وجود تعداد بانک‌های زیاد و حضور بانک‌های بین‌المللی از کشورهای مختلف در عراق و اقلیم کردستان، مردم این کشور اعتماد زیادی به سیستم بانکی ندارند و اقدام به افتتاح حساب و دریافت کارت بانکی ننموده‌اند. بنابراین پول نقد رواج زیادی در عراق دارد و مردم ترجیح بر حمل پول نقد (حتی مقادیر کلان) با خود دارند و البته این موضوع برای آنها مشکلاتی را ایجاد نموده است.

 سیستم‌ها و زیرساخت‌های بانکداری و پرداخت در عراق

در عراق  امروز، خبری از شبکه تبادل اطلاعات بانکی مثل شتاب ما، سوئیچ  بمنظور جمع‌آوری و مدیریت تراکنش‌های شبکه پرداخت و هدایت این تراکنش‌ها به سایر سامانه‌های ملی و شبکه بانکی مثل شاپرک ایران، سامانه‌ها و درگاه‌های پرداخت قبوض، مالیات و جرایم رانندگی و خلافی خودرو نیست. سامانه های پرداخت الکترونیکی اقساط و یا  ارسال پیامک و دستــور پرداخت‌هاي گروهي هنوز  فعال نشده‌اند. هر چند که دولت جدید آقای کاظمی بر راه اندازی و اجرای دولت دیجیتال به منظور جلوگیری از فساد اداری و افزایش شفافیت تأکید دارد و شبکه ملی پرداخت در دستور کار دولت و بانک مرکزی عراق قرار دارد.

 اجزای سیستم‌های ملی پرداخت در عراق (IPS: Internal payment System)

  • سامانه تسویه ناخالص آنی RTGS: این سامانه از تاریخ 24 ام آگوست سال 2006 در عراق فعال شده است و بانک مرکزی عراق را به شعب اصلی بانک‌ها و وزارت امور دارایی عراق جهت مدیریت تراکنشهای داخلی و تسویه ها متصل می‌نماید.
  • سامانه تسویه چک (C-ACH: Cheque – Automated Clearing House): این سامانه از تاریخ 14 سپتامبر 2006 با مشارکت بانک‌های Rafidain Bank, Rasheed Bank, Bank of Baghdad, Commercial Bank, Middle East Bank عراق فعال شده است و در حال حاضر 19 بانک عراقی به این سامانه متصل هستند. سامانه تسویه الکترونیکی چک‌ها (CEP)، بخشی از سامانه C-ACH است که در حال حاضر 17 بانک عراقی به آن متصل هستند.
  • سامانه ثبت اوراق بهادار دولتی (GSRS: Government Securities Registration System): این سامانه با مشارک بانک مرکزی و وزارت امور دارایی عراق ایجاد شده است. این سامانه از نوامبر سال 2008 در عراق فعال می باشد. این سامانه با RTGS و C-ACH مرتبط می‌باشد.

زیرساخت‌های سیستم پرداخت خرد عراق (IRPSI: Iraqi Retail Payment System Infrastructure)

چارچوب قانونی بانک‌ها در 19 سپتامبر 2003و قانون بانک مرکزی عراق در 6 مارس 2004 تعیین شده است. اجرای این قوانین ،کشور عراق را در ردیف کشورهای دارای استانداردهای بین‌المللی بانکداری قرار داده است که همانند سایر کشورها، بانک مرکزی عراق می‌کوشد با کمک همین قوانین، ارزش پول داخلی را حفظ و سیستم مالی پایدار و رقابتی ایجاد کند.

فاز پایلوت «سوییچ ملی» برای پردازش تراکنش‌های کارت اعتباری و ATM بعنوان زیرساخت پرداخت خرد درسال 2015 اجرایی شد و از میزان پیشرفت این طرح  اطلاعی در دسترس ما نبوده است. این سوییچ موجب اتصال تمامی دستگاه‌های خودپرداز و پایانه‌های فروش کارت اعتباری و اینترنت به یک پلت‌فرم واحد می‌شود. بنظر می‌رسد در حال حاضر، بانک صادرکننده کارت سیستم مخصوص خود را دارد و از آنجا که پایانه‌های فروش به تمامی سیستم‌ها متصل نیستند، یک کارت در همه‌جا قابل استفاده نیست و تعجبی ندارد که در حال حاضر در عراق تقریبا بهای همه‌چیز نقدی پرداخت می‌شود.

سیستم مشارکتی پرداخت مبتنی بر تلفن همراه عراق (IIMPS: Iraqi Interoperable Mobile Payment System)

یک سیستم عامل مشترک برای پرداخت مبتنی بر تلفن همراه در عراق که بوسیله پروسسورها ارائه می‌شود و می‌تواند پول را برای پرداخت یا انتقال مشابه کیف پول در خود ذخیره نماید.

سوئیچ پرداخت خرد عراق (INRS: Iraqi National Retail Switch)

این سوئیچ قابلیت انتقال و مدیریت تراکنش ها بین بانک ها و تجهیزات الکترونیک نظیر POS و ATM را دارد. صاحب کارت با داشتن کارت های نقدی و اعتباری بدون مراجعه به شعبه می تواند این انتقال را انجام دهد.

Bank name

RTGS

C-ACH

GSRS

ACH

CEP

Abu Dhabi Islamic bank

X

Agricultural cooperation bank

XXX

Al-Bilad Islamic bank for investment and finance

X

AlHuda bank

X

X

Ashur international bank for investment

XXX

X

Babylon bank

X

Bank Melli Iran

X

Bank of Baghdad

XXX

X

Bank of Beirut and Arab countries

X

Bank of Erbil

X

Basrah international bank for investment

X

Byblos bank

X

X

Cihan bank for Islamic investment and financeX

Commercial bank of Iraq

XX

X

X

Credit Bank of Iraq

XXX

X

Dar Essalaam investment bank

XXX

X

Dijlah and furat bank for development and investment

X

Economy bank for investment and finance

X

X

Elaf Islamic bank

XX

X

Emerald bank

X

Gulf commercial bank

X

XX

X

Industrial bank of Iraq

X

X

Intercontinental bank of Lebanon

X

X

Investment bank of Iraq

XX

X

Iraq bank

X

Iraqi Islamic bank for investment and development

X

Iraqi middle east bank for investment

XXX

X

Islamic regional cooperation bank for development and investment

X

X

Kurdistan international bank for investment and development

XX

X

Mansour bank for investment

X

X

Mosul bank for development and investmentXXX

X

National bank of Iraq

XXXX
National Islamic bankX

X

North bank for finance and investment

X

Rafidain bank

XX

X

Rasheed bank

XX

X

Real-estate bank

X

X

Sumer commercial bank

X

Trade bank of Iraq

XXX

X

Trans Iraq bank

X

X

Turkey agricultural bank

X

Union bank of Iraq

X

United bank for investment

X

X

X

X

Warka bank

X

جدول شماره 2: سیستم‌ها و زیرساخت‌های بانکداری و پرداخت الکترونیکی موجود در بانک‌های عراقی

پروژه محلی‌سازی پرداخت حقوق در عراق (Localization of Salaries)

دو بانک بزرگ دولتی عراق، بانک رافدین  و بانک رشید ، به  همراه شرکت  سیستم پرداخت الکترونیک عراق (IEPS) ، شرکتی به نام International Smart Card  (ISC) را  در سال 2007 تأسیس کرده‌اند که کارت ملی در دو نوع نقدی و اعتباری  به نام Qi Card ایجاد کرد. هم اکنون با مشارکت 12 بانک عراقی برای  7.4 عراقی کارت صادر شده است  و 9000  نقطه فروش به دستگاه pos مجهز گردیده است. کی کارت در هر دو حالت آنلاین و آفلاین قابل بهره‌برداری است .در چیپ  کی کارت‌ های بیومتریک ،  اسکنر اثر انگشت جایگذاری شده، و  زمانی که کاربر کارت را داخل دستگاه کارت‌خوان قرار می‌دهد، با قرار دادن انگشت خود روی اسکنر و ارسال تصویر اثر انگشت به بانک، مجوز عملیات بانکی صادر و پرداخت وی تأیید شود. در هر تراشه کی کارت تصویر 10 اثر انگشت دست، صورت، شماره تلفن همراه و 3 مدرک هویتی شخص جهت جلوگیری از تقلب نگهداری می‌شود . اخیرا پرداخت حقوق کارمندان دولت و بازنشستگان با استفاده از کی کارت در دستور کار جدی سازمانهای ذیربط و بانکها قرار گرفته است و پیش‌بینی می‌شود به سرعت عراقی‌های در داخل و خارج کشور را تحت پوشش قرار دهد. بانک مرکزی عراق در این پروژه محدودیتی جهت افتتاح حساب در بانک خاصی را ندارد و به منظور ایجاد رقابت بین بانک‌ها، شرایطی را فراهم نموده تا کارمندان بر اساس بهترین پیشنهاد، اقدام به افتتاح حساب نمایند.

 واحد پولی، نرخ بهره و سود سپرده در بانک‌های عراقی

دلار آمریکا و دینار عراق بعنوان ارزهای رایج در عراق و اقلیم کردستان بین مردم برای معاملات مورد استفاده قرار می‌گیرند. دینار عراق عموماً برای معاملات خرد است و دلار برای معاملات کلان مورد استفاده قرار می‌گیرد.

نرخ بهره در بانک‌های عراقی بر اساس نوع فعالیت (اسلامی یا تجاری) متفاوت است. نرخ بهره در بانک‌های تجاری در خصوص وام و کارت‌های اعتباری متفاوت بوده و نرخ بهره وام‌ها بالاتر است.

نرخ سود سپرده‌ها نیز بین بانک‌های عراقی بر اساس زمان سپرده و نوع بانک با هم تفاوت دارد. اما بطور کلی نرخ سود بانکی سپرده به واحد پولی دینار 4 و نرخ تورم بر اساس آمارهای بانک مرکزی عراق 1.10 درصد در فوریه 2020  می‌باشد.

به دلایل اعتقادی، مردم عراق علاقه‌ای به سپرده نمودن سرمایه خود و دریافت سود بانکی ندارند و این موضوع نیز یکی از دلایل عدم استقبال آنها از افتتاح حساب بانکی و دریافت کارت است.

ویزا و مستر کارت

کارت‌های ویزا و مستر در انواع مختلف در عراق و اقلیم کردستان وجود دارند. آمار دقیقی از تعداد کارت‌های صادر شده وجود ندارد. مسئولیت صدور این کارت ها با شرکت‌های پروسسور است. پروسسورها موظف به تست و پیاده‌سازی استانداردهای ویزا و مستر با درگاه‌های پرداخت بانکی عراق هستند. کارت های ویزا و مستر در عراق قابلیت صدور بر اساس دلار یا دینار عراق را دارند. بر اساس آمار غیر رسمی تا کنون حدود 800 هزار کارت ویزا و مستر در عراق و اقلیم کردستان صادر شده است.

بر اساس بررسی‌های انجام شده و بعنوان مثال RT Bank قابلیت صدور مستر کارت را دارد. این کارت توسط شرکت Yana (بعنوان پروسسور) صادر می‌شود که در ادامه به انواع این کارت و سرویس‌های موجود روی این کارت ها اشاره می‌گردد:

Multipurpose Prepaid Card

– این کارت می‌تواند با واحد پولی دینار یا دلار صادر شود.

– برای داشتن این کارت نیاز به افتتاح حساب بانکی نیست.

– این کارت برای انجام امور مالی در خودپرداز، پایانه فروش و درگاه اینترنتی قابل استفاده است.

– مدت اعتبار کارت یکسال است.

– حداقل موجودی کارت جهت اخذ معادل 500 دلار (یا 500 هزار دینار) و سقف موجودی 3000 دلار (یا 3 میلیون دینار) می‌باشد.

– هزینه سالانه صدور این کارت 15 دلار یا 15 هزار دینار است.

– کارمزد تراکنش روی خودپردازهای غیر از RT-Bank توسط صاحب کارت پرداخت می‌شود.

– حداکثر مبلغ هر بار تراکنش انتقال وجه توسط این کارت‌ها روی دستگاه‌های خودپرداز معادل 250 دلار یا 250 هزار دینار است و صاحب کارت در هر روز حداکثر 4 تراکنش با سقف مذکور می‌تواند انجام دهد. بنابراین روزانه امکان انتقال 1000 دلار یا 1 میلیون دینار وجود دارد.

–  کارمزد انتقال وجه روی دستگاه خودپرداز به ازای هر تراکنش 5 دلار یا 5000 دینار است.

– اگر تراکنش با ارزی غیر از دلار انجام گردد، علاوه بر کارمزد قبل، 2.7% نیز کارمزد اخذ خواهد شد.

– کارمزد هر بار شارژ این کارت ها معادل 5 دلار یا 5000 دینار است.

– اگر کارت دزدیده شده، گم شود یا خراب شود، هزینه صدور مجدد کارت 15 دلار یا 15000 دینار است.

– در صورت فراموشی PIN یا نیاز به صدور مجدد آن، هزینه 5 دلار یا 15000 دینار اخذ خواهد شد.

– اگر صاحب کارت درخواست بازپس گیری وجه کارت یا لغو نمودن کارت را داشته باشد، کارمزدی معادل 5 دلار یا 5000 دینار اخذ خواهد شد و باقیمانده وجه کارت ظرف مدت 60 روز به او بازگردانده می‌شود.

E-Commerce Prepaid Card

– متقاضی می تواند این کارت را برای خود یا بستگان درجه یک و بالای 18 سال درخواست دهد.

– برای داشتن این کارت نیاز به افتتاح حساب بانکی نیست.

– این کارت فقط برای خرید اینترنتی است و فقط با دلار شارژ می‌شود.

– حداقل موجودی این کارت 50 دلار و حداکثر 2000 دلار است و برای بار اول می‌بایست حداقل 100 دلار شارژ شود.

– مدت اعتبار این کارت حداکثر یکسال است.

– هزینه صدور، شارژ مجدد، صدور مجدد و تمدید این کارت معادل 15 دلار است.

– اگر تراکنش با ارزی غیر از دلار انجام گردد، علاوه بر کارمزد قبل، 2.7% نیز کارمزد اخذ خواهد شد.

– اگر صاحب کارت درخواست بازپس گیری وجه کارت یا لغو نمودن کارت را داشته باشد، کارمزدی معادل 5 دلار یا 5000 دینار اخذ خواهد شد و باقیمانده وجه کارت ظرف مدت 60 روز به او بازگردانده می‌شود.

با توجه به ضریب نفوذ بالای اسمارت فون‌ها و پایین بودن ضریب نفوذ حساب بانکی در عراق، هر سرویس پرداخت همراه به دو صورت آفلاین و آنلاین قابل ‌اجراست. در حالت آفلاین شما نرم‌افزار کیف پول همراه خود را تا سقف معینی شارژ کرده و سپس بدون نیاز به اتصال اینترنت در یک ارتباط دستگاه به دستگاه تا سقف شارژ (NFC)، اقدام پرداخت می‌نمایید؛ اما در حالت آنلاین، نرم‌افزار کیف پول همراه شما به‌صورت آنلاین توسط حساب بانکی شما پشتیبانی شده و شما می‌توانید بدون محدودیت تا سقف موجودی حساب خود، اقدام به پرداخت (خرید) کنید. همان‌طور که اشاره شد، این حالت از پرداخت نیاز به اتصال به اینترنت و پشتیبانی هم‌زمان حساب بانکی شما از نرم‌افزار کیف پول همراه دارد.

شرکت‌های مهم کیف الکترونیکی عراق  Iraq wallet  – Asia Hawala – Fast pay می‌باشند.

خودپرداز

بر اساس اطلاعات موجود تعداد خودپردازهای بازار فعلی عراق (در ابتدای سال 2019) حدود 800 دستگاه است که 200 دستگاه آن از برند W/N و حدود 500 دستگاه از برند NCR و مابقی از سایر برندها می‌باشد.

شکل شماره 4: برندهای مختلف خودپرداز و تعداد هر کدام در عراق

طبق گزارش بانک جهانی تعداد خودپردازهای کشور عراق به ازای هر 100 هزار نفر (بالغ و بالای 18 سال) تا انتهای سال 2017 معادل 2.6 بوده است (شکل شماره 5).

شکل شماره 5: تعداد خودپردازهای موجود در عراق به ازای هر 100 هزار نفر


جهت فروش خودپرداز در عراق، قرارداد فروش می‌تواند بین بانک و شرکت فروشنده و یا بین پروسسور و شرکت فروشنده منعقد گردد. اما قرارداد پشتیبانی خودپرداز الزاماً فی مابین پروسسور و شرکت پشتیبان می‌باشد. عرضه برند و مدل جدید هر خودپرداز در عراق منوط به انجام تست های فنی توسط پروسسورها با ویزا و مستر می‌باشد.

بانکداری اسلامی در عراق 

در این کشور 7 بانک قواعد و الزامات بانکداری  اسلامی ( بانکداری بدون ربا)  را  رعایت می‌کنند. پرداخت تسهیلات در قالب انواع عقود اسلامی (مشارکت، مضاربه، مرابحه، استصناع، جعاله و قرض‌الحسنه) به بخش‌های صنعت، بازرگانی و مسکن از دیگر خدمات این بانک‌ها است.

از آنجاییکه نظام بانکداری عراق نظام بانکداری مبتنی بر  شریعت اسلام  نیست، لذا  اینگونه بانکها موفق به جذب سرمایه بخش محافظه‌کار و مقید مردم عراق نشدند.

در برخی از بانکهای اسلامی عراق ، بیمه تکافل برای جبران جریمه تاخیر دین معوق پیش بینی و  بکار گرفته می شود .  تکافل ساختار بیمه‌ای پیشنهادی برخی اقتصاددانان اهل سنت است که در کشورهایی همانند مالزی هم اجراء می‌شود و ماجرا این است که هرکسی مبلغی را به عنوان سهم خود در این بیمه پرداخت می‌کند و چیزی شبیه سیستم  تامین اجتماعی  است  . کارکردش این است که این پول با پول‌های دیگر سرمایه‌گذاری شده و از محل عواید این پول‌ها، خسارت‌های احتمالی پرداخت می‌شود . می دانیم که درشرایط عادی ، چنانچه تسهیلات گیرنده نتواند بدهی خود را  بپردازد علاوه بر اینکه دیرکرد بصورت  روزشمار افزایش می یابد نهایتا  به دایره حقوقی بانک ارجاع  و ممکن است حکم قضایی صادر شود .

به طور کلی چرا بازار عراق برای صادرات محصول و خدمات مهندسی ایران مهم است؟

  • دومین دارنده ذخایر نفتی در جهان، درآمد ارزی بالا و ثروت مناسب و کافی جهت توسعه زیرساختی
  • نیازهای جدی برای بازسازی صنایع مختلف بدلیل 35 سال جنگ و تحریم‌های گذشته
  • اشتراکات و تشابهات قومی، فرهنگی، دینی، تاریخی و اجتماعی
  • تضعیف زیرساخت‌های انسانی به دلیل سال‌ها جنگ و تحریم و لزوم بازسازی نیروی انسانی (جمعیت جوان عراقی از یادگیری و توسعه شخصی استقبال می‌کند و سازمانهای مردم نهاد بین‌المللی به همراه متخصصین عراقی خارج از عراق اقدامات عملی خوبی در سالهای اخیر و در قالب قراردادهای Mentorship داشته‌اند.)
  • طولانی بودن مرز خاکی هر دو کشور ایران و عراق و فاصله جغرافیایی کوتاه مراکز تولید ایران تا بازار مصرف عراق
  • امکان دسترسی سریع مشتریان عراقی به خدمات پس از فروش (عراقی‌ها به گارانتی و خدمات پس از فروش اهمیت زیادی می‌دهند.)
  • امکان دور زدن تحریم‌ها و تأمین قطعات یدکی برای بازار ایران
  • وجود فرهنگ مصرف بالا در مردم عراق و تناسب فناوری و محصولات ایرانی با نیازها، شرایط و سلیقه بازار مصرف عراق
  • افزایش ارزش دینار در برابر  دلار و کاهش ارزش ریال در برابر دلار
  • سیاست تمرکز زدایی از اقتصاد دولتی به سمت اقتصاد متکی بر راه کارهای کسب‌و‌کارها و پر رنگ شدن نقش بخش خصوصی عراق در اقتصاد آن کشور

جمع‌بندی 

سیستم بانکی ایران در حوزه پرداخت‌های خرد و تراکنش‌های بین بانکی و خدمات نوین با وضع فعلی عراق فاصله بسیاری دارد.

هر چند که حضور ایران در حوزه صنعت بانکداری و پرداخت در عراق با وجود رقبای قدرتمند امریکایی و اروپایی و حتی کشورهای قوی مثل امارات و تحرین  آسان نیست اما در شرایط فعلی عراق که درآمد های نفتی آن به شدت کاهش یافته است و تقاضا برای زیرساخت و محصولات دیجیتالی در دوران کرونا و پسا کرونا افزایش، فرصت‌های طلایی برای افزایش سهم بازار ایران فراهم شده است. همچنین شرایط تحریم ایران از یک طرف و مساعدت‌های بین‌الملی به عراق  در جهت  ایجاد تحول در زیرساخت‌ها از طرف دیگر می‌تواند فرصت و بستر مناسبی برای برقراری مناسبات تجاری و علمی در سطوح مختلف بین فعالان حوزه بانکداری دیجیتال دو کشور  گردد.

لذا پیشنهاد می‌گردد به منظور کسب اطمینان حداکثری و انجام مطالعات امکان سنجی دقیق‌تر و تهیه برنامه کسب‌و‌کار واقع بینانه، مدت زمان بیشتری جهت برگزاری جلسات با مدیران بانک‌های عراق و مدیران شرکت‌های پروسسور درنظر گرفته شود. در صورتیکه بتوانیم یکی از بانک‌ها یا شرکت‌های پروسسور را بعنوان شریک و سهامدار جهت ثبت شرکت با خود همراه کنیم، احتمال موفقیت ما بیشتر خواهد شد. در این خصوص بانک کردستان و یکی از شرکت‌های پروسسور تازه تأسیس شرایط مساعدتری برای آغاز مذاکرات دارند.

نویسندگان:

اسمهان حکاک – تحلیلگر و مشاور توسعه سیستم‌های بانکی و دانشجوی دکتری مهارتی بانکداری دیجیتال دانشگاه تربیت مدرس – عضو جامعه آزاد کسب‌و کار هوشمند خاورمیانه و شمال آفریقا -منا – (MSBC Group)

علی‌ اکبر ارسنجانی – دکتری مدیریت بازرگانی- بازاریابی، مشاور توسعه کسب‌و‌کار.

منابع:

https://www.iraqbase.com

http://qicard.net

http://idealpayments.net

http://idealpayments.net

http://cbiraq.org

https://www.iraqiislamicb.com/takaful.html

https://www.bankingtech.com/tag/iraq

 

نوشته های مرتبط

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *